W terminarzu w Librusie przy planowaniach sprawdzianach i wypracowaniach klasowych jak zawsze podany będzie zakres materiału – które konkretne zagadnienia obowiązują lub które formy wypowiedzi będą sprawdzane.
Na dany stopień uczeń musi wykazać się znajomością materiału lub opanowaniem umiejętności z niższych stopni, jaki i spełniać kryteria na daną ocenę.
Jeżeli nie podano osobnych kryteriów na ocenę celującą, praca musi spełniać kryteria oceny bardzo dobrej i posiadać dodatkowe walory (np. wyjątkowe bogactwo językowe, ciekawa treść, brak błędów, przywołane konteksty – w zależności od rodzaju zadania).
1 Czytanie tekstów literackich i komiksów
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- dokonuje wnikliwej analizy, dostrzega różne sposoby interpretacji dzieła, przywołuje konteksty innych utworów, konteksty filozoficzne, historyczne
- podejmuje dyskusję na dany temat
- wykorzystuje treść lektur obowiązkowych podczas prac kreatywnych
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- wyraża własny sąd o postaciach i zdarzeniach, o utworze
- wskazuje wartości w utworze oraz określa wartości ważne dla bohaterów/narratora/podmiotu
- interpretuje wypowiedzi metaforyczne, interpretuje utwór
- właściwie argumentuje swoje stanowisko związane z treścią utworu
- uogólnia, podsumowuje i porównuje
- odnajduje motywy biblijne i mitologiczne w tekstach kultury
- porównuje teksty o podobnej tematyce
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- omawia problematykę tekstu
- nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim czytany tekst
- określa doświadczenia bohaterów i porównuje je z własnymi
- nazywa uczucia, których doświadczają bohaterowie
- omawia funkcję języka, którym posługuje się narrator lub bohaterowie
- wyjaśnia znaczenia dosłowne i przenośne tekstu
- wymienia cechy danego gatunku
- wskazuje i omawia morał w bajkach
- wskazuje wartości o których mowa w utworach
- wyjaśnia znaczenie oraz pochodzenie związków frazeologicznych
- wskazuje teksty kultury współczesnej, w której obecne są motywy biblijne i mitologiczne
- wykorzystuje znajomość lektur obowiązkowych podczas omawiania podanych problemów
- wykazuje się dobrą znajomością omawianych lektur
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- określa tematykę i nastrój utworu
- omawia specyfikę miejsca akcji lub obrazu poetyckiego
- charakteryzuje bohaterów fragmentu, narratora, podmiot liryczny lub adresata lirycznego
- nazywa uczucia, których doświadczają bohaterowie/narrator/podmiot liryczny
- wskazuje wątek główny i wątki poboczne
- rozróżnia elementy realistyczne i fantastyczne w utworze
- wskazuje środki stylistyczne i określa ich funkcję
- wskazuje funkcję rodzaju narracji
- wskazuje w utworach cechy gatunkowe
- określa konteksty historyczne lub biograficzne utworów
- określa rodzaj liryki (pośrednia, bezpośrednia, zwrotu do adresata itp.)
- wykorzystuje znajomość lektur obowiązkowych podczas prezentowania różnych typów bohaterów
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń który:
- przedstawia treść utworu, omawia kolejność zdarzeń
- wskazuje w tekście podmiot liryczny lub narratora, charakteryzuje go
- omawia elementy świata przedstawionego (czas, miejsce akcji, bohaterów, wydarzenia)
- rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; wymienia cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów; przypisuje utwór do odpowiedniego rodzaju;
- rozpoznaje gatunki i podaje podstawowe cechy gatunkowe – epika: baśń, legenda, bajka, przypowieść, mit, opowiadanie, nowela, epopeja, powieść; odmiany powieści i opowiadania np. obyczajowe, przygodowe, detektywistyczne, fantastycznonaukowe, fantasy; liryka: hymn, fraszka, pieśń, tren; dramat: tragedia, komedia; synkretyczne: ballada;
- wskazuje adresata lirycznego wiersza
- wymienia różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką, funkcje tych rodzajów
- podaje cechy komiksu
- definiuje pojęcia: perswazja i manipulacja; opinia i fakt; fikcja, realizm, fantastyka;
- rozpoznaje elementy utworu: motto, puenta; pojęcia związane z dramatem: akt, scena, tekst główny, didaskalia, monolog, dialog, komizm (i jego funkcje); pojęcia związane z epiką: świat przedstawiony,
fabuła, akcja, wątek (główny i poboczny), punkt kulminacyjny, narrator, narracja pierwszoosobowa/ trzecioosobowa (funkcje narracji); pojęcia związane z liryką: podmiot liryczny, wers, rym, strofa (zwrotka), refren, obraz poetycki;
- definiuje środki poetyckie i określa ich funkcje: epitet, porównanie, przenośnia, uosobienie, ożywienie, wyrazy dźwiękonaśladowcze, zdrobnienie, zgrubienie, apostrofa, pytanie retoryczne, powtórzenie, neologizm, inwokacja;
- podaje definicje pojęć: symbol, alegoria; ironia; kontrast;
- wypowiada się na temat autorów (podaje podstawowe fakty, wymienia dzieła)
- potrafi wymienić motywy i tematy podejmowane w lekturach obowiązkowych
- zna nowe pojęcia o których mówi tekst np. mały sabotaż, dywersja, powstanie, patriotyzm, konformizm, oportunizm, nonkonformizm, legenda literacka, faszyzm, rasizm, ksenofobia, marksizm, komunizm, awangarda, Holocaust,
2. Kształcenie językowe
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- radzi sobie z rozpoznawaniem form gramatycznych w nietypowych przypadkach, zna wyjątki, rozumie niuanse
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- stosuje właściwe formy odmiennych części mowy
- wymienia sytuacje, w których używa się strony biernej i wyjaśnia dlaczego
- używa właściwie nieodmiennych części mowy
- wykonuje wykresy zdań pojedynczych i złożonych oraz wielokrotnie złożonych
- rozpoznaje poszczególne typy zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie
- rozpoznaje i stosuje zdania bezpodmiotowe
- umie dokonać analizy słowotwórczej podanych wyrazów
- umie stworzyć wyrazy należące do wskazanych kategorii słowotwórczych
- posługuje się różnymi odmianami języka stosownie do sytuacji
- czyta podany tekst, poprawnie akcentując wszystkie wyrazy
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- rozpoznaje formę wskazanej części mowy
- tworzy czasowniki dokonane od niedokonanych, tworzy właściwe formy imiesłowów
- wskazuje czasowniki nieprzechodnie
- tworzy formy osobowe do podanych bezokoliczników (i odwrotnie)
- wskazuje w podanych zdaniach poszczególne części
- wskazuje wyrazy poza związkami w zdaniu i określa ich funkcje
- nazywa rodzaje zdań złożonych (łączne, rozłączne, przeciwstawne, wynikowe)
- tworzy i zapisuje zdania złożone współrzędnie
- wskazuje różnice pomiędzy językiem mówionym a językiem pisanym
- wskazuje akcent w podanych wyrazach
- potrafi omówić zasadność i funkcję użycia wyrazów obcych w tekstach
- umie zastąpić podane wyrazy synonimami, zapożyczenia wyrazami rodzimymi
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
Fleksja
- wymienia cechy i funkcje części mowy
- wymienia kategorie gramatyczne poszczególnych części mowy
- wskazuje formy dokonane i niedokonane w tekście
- przekształca czasowniki ze strony czynnej na bierną i z biernej na czynną
- używa zaimków w odpowiednim kontekście, zastępuje różne wyrazy zaimkami
- rozpoznaje imiesłowy w tekście
- tworzy odpowiednie formy imiesłowów
Składnia
- rozpoznaje różne typy podmiotów, orzeczenie imienne
- charakteryzuje poszczególne części zdania
- wskazuje typy wypowiedzeń w tekstach
- klasyfikuje związki wyrazowe, wskazuje przykłady związku głównego i związków pobocznych
rozpoznaje zdania złożone współrzędnie i podrzędnie
- przekształca zdania na równoważniki zdań, imiesłowowe równoważniki zdań, zdania pojedyncze na złożone (i odwrotnie), zdania z konstrukcją bierną na czynną, mowę zależną na niezależną, zdania rozwinięte na nierozwinięte (w obie strony).
Fonetyka
- definiuje głoski, sylaby i litery
- wskazuje głoski dźwięczne/ bezdźwięczne, ustne/nosowe, twarde / miękkie w podanych wyrazach
- wskazuje słowa, w których litera i oznacza tylko miękkość głoski, w których – tworzy sylabę
- zauważa zjawiska fonetyczne: upodobnienia pod względem dźwięczności, uproszczenia grup spółgłoskowych
Słowotwórstwo
- poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki
- odróżnia wyrazy podstawowe od pochodnych
- oddziela temat słowotwórczy od formantu, wskazuje ewentualne oboczności
- wskazuje wyrazy należące do jednej rodziny wyrazów
Słownictwo i poprawność językowa, style
- rozpoznaje w tekstach rodzaje neologizmów, wskazuje funkcje neologizmów w tekstach
- rozpoznaje w tekście homonimy i wyrazy wieloznaczne
- poprawnie używa związków frazeologicznych
- szereguje wyrazy względem ich treści/zakresu
- wyjaśnia, w jakich sytuacjach używa się oficjalnej odmiany języka, a w jakich – nieoficjalnej
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
Fleksja
- rozpoznaje i wskazuje części mowy odmienne i nieodmienne
- wyjaśnia pojęcia: aspekt, czasowniki dokonane, czasowniki niedokonane; strona czynna, strona bierna, czasowniki przechodnie, czasowniki nieprzechodnie; bezokolicznik; imiesłów,
- wymienia różne rodzaje nieosobowych form czasownika, rozpoznaje je w tekście
- definiuje imiesłów, zna rodzaje imiesłowów
- wymienia rodzaje zaimków, wskazuje jakie części mowy zastępują podane zaimki
- podaje zasady używania dłuższych i krótszych form zaimków
Składnia
- wymienia części zdania
- przedstawia podział wypowiedzeń, definiuje wypowiedzenie, zdanie pojedyncze, zdanie złożone, równoważniki zdań, imiesłowowe równoważniki zdań
- wymienia związki wyrazowe (związek główny i związki poboczne)
- rozpoznaje części zdania i wie, jakimi częściami mowy są one wyrażone
- wymienia cechy zdań złożonych współrzędnie i zdań złożonych podrzędnie
- wymienia cechy różnych typów zdań współrzędnych
Fonetyka
- odróżnia głoski od liter
- dzieli głoski na samogłoski i spółgłoski
- wymienia cechy głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych/ ustnych i nosowych/ twardych i miękkich
- wymienia sytuacje, kiedy akcentujemy wyrazy na pierwszą, drugą trzecią i czwartą sylabę od końca
- definiuje słowo intonacja
- wie, czym są upodobnienia pod względem dźwięczności i uproszczenia grup spółgłoskowych
Słowotwórstwo
- definiuje pojęcia: wyraz podstawowy i wyraz pochodny; temat słowotwórczy i formant; oboczność;
- zna pojęcia: rodzina wyrazów, wyrazy pokrewne, rdzeń
- wymienia rodzaje formantów,
- wymienia kategorie słowotwórcze
- zna zasady tworzenia wyrazów złożonych;
- zna stopnie i rodzaje stopniowania przymiotnika i przysłówka;
Słownictwo i poprawność językowa, style
- wie, czym są wyrazy wieloznaczne, homonimy, antonimy, synonimy;
- wie czym są treść i zakres znaczeniowy wyrazu;
- definiuje związki frazeologiczne
- odróżnia słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy;
- wie, czym są wyrazy rodzime i zapożyczone
- wymienia elementy składające się na etykietę językową
- wymienia cechy języka potocznego
- podaje cechy stylów: potocznego, urzędowego, artystycznego, naukowego, publicystycznego;
- wie czym są grzeczność językowa, norma językowa wzorcowa oraz użytkowa;
- wie czym jest błąd językowy;
- wie czym jest słownictwo neutralne i wartościujące
3 . Ortografia i interpunkcja
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- zna wyjątki od reguł, tworzy poprawne formy w sytuacjach nietypowych i trudnych
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- tworzy poprawne formy wyrazów
- wyjaśnia zapis podanych wyrazów
- stosuje zasady poprawnej pisowni nie i by z różnymi częściami mowy we własnym tekście
- we własnych tekstach stosuje dwukropek, myślnik, średnik, nawiasy
- tworzy dialog, stosując zasady interpunkcyjne
- tworzy tekst, w którym stosuje pisownię wyrazów wielką i małą literą
- tworzy teksty, poprawnie stosując przecinki
- stosuje oryginalną oraz spolszczoną wersję zapisu wyrazów obcych
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- wskazuje właściwe formy wyrazów
- uzasadnia pisownię podanych słów w tym:
– nie z różnymi częściami mowy
– stosowania wielkiej i małej litery
- uzasadnia użycie dwukropka w podanych przykładach
- rozpoznaje, jakich znaków brakuje w podanym tekście
- koryguje zdania pojedyncze i złożone pod kątem interpunkcji
- podaje wyrazy pokrewne uzasadniające pisownię
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- odnajduje w tekście błędne zapisy nie lub -by z różnymi częściami mowy
- wyjaśnia przyczyny zapisu podanych wyrazów
- wskazuje w tekście, gdzie należy postawić przecinek, dwukropek, myślnik, średnik, nawias
- zapisuje poprawnie podane wyrazy
- uzupełnia podane słowa odpowiednimi literami
- uzupełnia podany tekst odpowiednią formą wyrazu obcego
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- relacjonuje zasady pisowni :
– zakończeń -dztwo, -dzki oraz -ctwo, -cki
– łącznej i rozdzielnej partykuły nie, by
– używania dwukropka
– stosowania interpunkcji w dialogach
– pisowni wielką i małą literą
– pisowni ą, ę oraz om, on, em, en
– pisowni ó i u, rz i ż oraz ch i h
- Podaje zasady
– stosowania przecinka w zdaniu pojedynczym
– używania nawiasu
- wymienia sposoby zapisywania wyrazów obcego pochodzenia
- wyjaśnia, do czego służą średnik, myślnik, wielokropek
4. Media, kultura
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- potrafi analizować i interpretować dzieła z wykorzystaniem szerokich kontekstów, trafnie odczytuje znaczenia symboliczne; jego wypowiedzi odznaczają się zróżnicowanym, bogatym językiem i poprawnością.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz: - potrafi dokonać analizy języka filmu na wybranym przykładzie
- umie ocenić wybrane dzieło na podstawie podanych kryteriów
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- w wybranych filmach wskazuje cechy pozwalające zaklasyfikować je do poszczególnych gatunków
- rozpoznaje różne gatunki street artu
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- podaje przykłady filmów, reprezentujących poszczególne gatunki
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- uczeń definiuje perswazję
- rozróżnia gatunki dziennikarskie: reportaż, wywiad, artykuł i podaje ich podstawowe cechy;
- zna różne gatunki street artu
- wymienia rodzaje fotografii
- zna różne gatunki filmowe, zna pojęcia film krótko/średnio/długometrażowy, fabularny, dokumentalny
- wyjaśnia znaczenie pojęć: kadr, plan filmowy, scena, montaż, ujęcie, kadr, ruch
- umie wymienić imiona i nazwiska polskich noblistów literackich
5. Formy wypowiedzi
Opis przeżyć
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- stosuje frazeologizmy i metafory
- tworzy prace poprawną pod względem językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- redaguje pełny, spójny i poprawny opis przeżyć wewnętrznych
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- stosuje zasady budowania akapitów
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- opisuje wydarzenie i nazywa emocje przeżywane przez bohaterów
- stosuje funkcjonalną narrację, nie ma usterek logicznych
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- pisze krótki tekst prezentujący wydarzenie i wywołane emocje
- fabuła jest prosta, pojawiają się usterki logiczne, niespójna narracja
- przygotowuje materiały do opisu przeżyć wewnętrznych
- redaguje plan opisu przeżyć wewnętrznych
Opowiadanie
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- twórcze wykorzystanie treści lektury, poprawność rzeczowa (jeśli polecenie mówi o wykorzystaniu lektury)
Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna
- dopuszczalne 3 błędy językowe
- dopuszczalny 1 błąd ortograficzny, nie więcej niż 7 błędów interpunkcyjnych.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- fabuła jest urozmaicona, w tym funkcjonalne wykorzystano 6 elementów opowiadania (opis, charakterystyka bohatera, czas akcji, miejsce akcji, zwrot akcji, puenta, punkt kulminacyjny, dialog, monolog, retrospekcja)
- praca spójna i logiczna
- dopuszczalnych 6 błędów językowych
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- funkcjonalnie wykorzystał treść lektury
- tworzy plan wydarzeń opowiadania twórczego
- jego wypowiedź w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu.
- wszystkie elementy polecenia zostały uwzględnione
- zachował odpowiedni i jednolity styl wypowiedzi
- graficznie wyodrębnione akapity (dopuszczalna 1 usterka w zakresie spójności ALBO logiki wypowiedzi, ALBO podziału wypowiedzi na funkcjonalne akapity.)
- szeroki zakres środków językowych, tzn.: zróżnicowana składnia, zróżnicowana leksyka, w tym np. bogata frazeologia, precyzyjne słownictwo, umożliwiające pełną i swobodną realizację tematu. (dopuszczalnych 8 błędów – dotyczy standardowej długości prac)
- dopuszczalne 2–3 błędy ortograficzne, nie więcej niż 8 błędów interpunkcyjnych (dotyczy standardowej długości prac).
- W jego pracy nie pojawiają się usterki w kompozycji
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- tworzy opowiadanie twórcze na podstawie baśni / legendy /mitu / przypowieści lub tworzy opowiadanie twórcze
- kompozycja jego pracy jest zgodna z formą wypowiedzi, zawiera wstęp, rozwinięcie i zakończenie (dopuszczalne usterki w proporcjach)
- uczeń proponuje alternatywne zakończenie wybranego mitu lub przypowieści lub tworzy opowiadanie twórcze
- zastosowana jest funkcjonalna narracja
- logiczny układ zdarzeń
- prosta fabuł wzbogacona o co najmniej 4 elementy twórcze : opis, charakterystykę bohatera, czas akcji, miejsce akcji, dialog, retrospekcję, punkt kulminacyjny, zwrot akcji itd.
- dopuszczalne sporadyczne usterki w odpowiedniości i jednolitości stylu
- zadowalający zakres środków językowych, tzn. składnia i leksyka stosowne / odpowiednie do realizacji tematu (do 10 błędów przy standardowej długości pracy)
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- uczeń definiuje wypowiedź twórczą (także opowiadanie twórcze na podstawie baśni, legendy, mitu czy przypowieści ),
- wymienia elementy urozmaicające wypowiedź
- forma tworzonej przez ucznia wypowiedzi jest zgodna z formą wskazaną w poleceniu
- w pracy występują fragmenty niedotyczące problemu wskazanego w poleceniu
- nieuwzględniony jeden element polecenia (inny niż forma)
- narracja częściowo funkcjonalna
- dopuszczalne usterki w logicznym układzie zdarzeń.
- prosta fabuła
- wąski zakres środków językowych, tzn. składnia i leksyka proste / ograniczone, utrudniające realizację tematu (do 7 błędów językowych przy standardowej długości pracy)
Rozprawka i przemówienie
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- jego praca zawiera pogłębione argumenty, kontrargumenty, jest poprawna pod każdym względem.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- w pracy ucznia występuje pogłębiona argumentacja, argumenty odwołujące się np. do faktów, logiki, emocji, zilustrowane odpowiednimi przykładami ORAZ/LUB wykorzystanie przykładów w funkcji argumentacyjnej.
- jego argumenty/przykłady są uporządkowane, np. zhierarchizowane.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- zachowuje pełną poprawność rzeczową
- w pracy dopuszczalna jest 1 usterka w zakresie spójności ALBO logiki wypowiedzi, ALBO podziału wypowiedzi na funkcjonalne akapity.
- styl jego pracy jest odpowiedni do treści i formy wypowiedzi, jednolity.
- stosuje szeroki zakres środków językowych, tzn.: zróżnicowana składnia, zróżnicowana leksyka, w tym np. bogata frazeologia, precyzyjne słownictwo, umożliwiające pełną i swobodną realizację tematu. Dopuszczalne 7 błędów językowych
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- w jego pracy uwzględniono wszystkie elementy polecenia inne niż forma
- tekst jest spójny
- wypowiedź jest podzielona na odpowiednio wyodrębnione graficznie akapity, z których każdy stanowi logicznie zorganizowaną, zwartą całość.
- kompozycja pracy: zawiera wstęp, rozwinięcie i zakończenie
- argumentacja jest powierzchowna; w wypowiedzi brak wnikliwości.
- tylko niektóre argumenty zostały zilustrowane odpowiednimi przykładami (ORAZ/LUB wykorzystanie przykładów w funkcji argumentacyjnej.)
- argumenty/przykłady są częściowo uporządkowane.
- funkcjonalne wykorzystał znajomość lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu (oraz innego tekstu literackiego lub tekstu kultury, jeżeli polecenie tego wymaga).
- Jego wypowiedź jest spójna, tzn. czy jest napisana w taki sposób, że łatwo się ją czyta dzięki np. jasnym powiązaniom wewnątrz zdań oraz między zdaniami i akapitami tekstu
- wypowiedź jest logiczna, tzn. czy jest zbiorem uporządkowanych myśli
- w jego pracy jest zadowalający zakres środków językowych, tzn. składnia i leksyka stosowne / odpowiednie do realizacji tematu. Dopuszczalnych 8 błędów językowych
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- tworzy plan rozprawki: stawia tezę, dobiera argumenty, ilustruje je przykładem
- zna pojęcia: teza, hipoteza, argument, przykład, wniosek
- w wypracowaniu podejmuje próbę argumentowania, ale ogranicza się do wyliczenia powierzchownie omówionych przykładów, powiązanych z problemem określonym w temacie.
- forma wypowiedzi zgodna z formą wskazaną w poleceniu (jest rozprawką lub przemówieniem).
- Funkcjonalnie wykorzystuje znajomość lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu (oraz częściowo funkcjonalne wykorzystanie innego tekstu literackiego lub tekstu kultury, jeżeli polecenie tego wymaga). ALBO częściowo funkcjonalne wykorzystuje znajomoś lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu (oraz funkcjonalne wykorzystanie innego tekstu literackiego lub tekstu kultury, jeżeli polecenie tego wymaga). ALBO Częściowo funkcjonalne wykorzystuje znajomoś lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu (oraz częściowo funkcjonalne wykorzystanie innego tekstu literackiego lub tekstu kultury, jeżeli polecenie tego wymaga).
- Dopuszczalne 1–2 błędy rzeczowe.
- Wąski zakres środków językowych, tzn. składnia i leksyka proste / ograniczone, utrudniające realizację tematu.
- W przemówieniu stosuje apostrofę oraz co najmniej dwa inne środki retoryczne
List otwarty
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
Tworzy poprawny pod każdym względem tekst (dopuszczalne sporadyczne usterki) z pogłębioną argumentacją (argumenty, kontrargumenty, trafne przykłady)
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- redaguje poprawnie list oficjalny – zachowuje odpowiednią formę, styl, kompozycję
- praca jest poprawna pod względem językowym/ortograficznym/interpunkcyjnym (dopuszczalne 4 błędy językowe, 2 ortograficzne, 4 interpunkcyjne)
- praca jest spójna, bezbłędnie podzielona na funkcjonalne akapity, poszczególne akapity łączą się ze sobą
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- przekształca podaną wiadomość w list otwarty
- koryguje podany przykład listu oficjalnego
- zachowuje wszystkie elementy formy listu otwartego
- zachowuje odpowiednia kompozycję pracy
- dzieli pracę na funkcjonalne akapity(dopuszczalna 1 usterka)
- praca jest poprawna pod względem językowym/ortograficznym/interpunkcyjnym (dopuszczalne 6 błędów językowych, 3 ortograficzne, 7 interpunkcyjnych)
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- wymienia części, z których składa się list otwarty
- zachowuje większość elementów formy listu otwartego
- wybiera argumenty adekwatne do określonego listu
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- definiuje list otwarty
- wymienia cechy listu otwartego
Charakterystyka
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- posługuje się słownictwem charakterystycznym dla charakterystyki, używa porównań, metafor i innych środków językowych.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- tworzy charakterystykę wskazanego bohatera literackiego, wymienia i uzasadnia opisywane cechy
- krytycznie ocenia pozyskane informacje
- praca jest poprawna pod względem językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- tworzy plan charakterystyki wskazanego bohatera literackiego
- przedstawia cechy bohatera i ilustruje je przykładami
- stosuje zasady budowania akapitów
- ocenia i wartościuje, wskazuje na pozytywne i negatywne cechy postaci
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- odnajduje w tekście przykłady ilustrujące wskazane cechy charakteru
- przedstawia cechy charakteru bohatera i niektóre z nich ilustruje przykładami zachowania
- przygotowuje materiały do napisania charakterystyki
- zachowuje kompozycję pracy (wstęp, rozwinięcie, zakończenie)
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- wskazuje różnice pomiędzy charakterystyką a opisem postaci
- pisze krótką charakterystykę, ogranicza się do wyliczenia cech bohatera
Opis dzieła sztuki
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- dokonuje wnikliwej analizy, dostrzega różne sposoby interpretacji dzieła
- porównuje obraz z innymi tekstami kultury podejmującymi podobną problematykę
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- formułuje problem przedstawiony na obrazie
- wyraża własny sąd o obrazie
- posługuje się fachową terminologią w opisywaniu dzieła
- interpretuje funkcję elementów graficznych np. barw, kompozycji
- przypisuje dzieło sztuki do danego kierunku
- praca jest poprawna pod względem językowym, interpunkcyjnym, ortograficznym (dopuszczalne sporadyczne usterki)
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- zauważa cechy specyficzne obrazu, omawia je
- omawia funkcję poszczególnych elementów, przestrzeni, tła
- nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim obraz
- interpretuje tytuł
- podaje informacje o twórcy
- praca jest spójna,
- praca jest poprawna pod względem językowym, interpunkcyjnym, ortograficznym (dopuszczalne usterki)
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- omawia kompozycję obrazu
- charakteryzuje postaci przestawione na obrazie
- kompozycja: praca jest podzielona na funkcjonalne akapity (dopuszczalna 1 usterka), zachowano odpowiednią kompozycję (wstęp, rozwinięcie, zakończenie)
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- opisuje elementy dzieła i ich rozmieszczenie
- nazywa barwy użyte przez malarza
- wskazuje elementy realistyczne i fantastyczne
Wywiad
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- jego praca jest poprawna pod względem językowym, ortograficznym, interpunkcyjnym, pytania są ciekawe, nietendencyjne, pozwalają poznać przedmiot wywiadu. Wywiad ma ciekawy tytuł i odpowiedni lid.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- przeprowadza wywiad dla osoby lub dla sprawy pozwalający czytelnikowi dobrze poznać dany temat (wywiad „dla sprawy” lub „dla osoby”)
- praca jest poprawna pod względem językowym ortograficznym i interpunkcyjnym (dopuszczalne sporadyczne usterki)
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- wymienia i stosuje zasady , których należy przestrzegać pisząc wywiad
- praca jest poprawna pod względem językowym ortograficznym i interpunkcyjnym (dopuszczalne usterki)
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- uczeń zbiera informacje na temat wybranej postaci, wymyśla temat wywiadu i układa pytania (oraz odpowiedzi, jeśli jest to konieczne np. wywiad z bohaterem literackim
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- Uczeń podaje definicję wywiadu, wymienia jego elementy
- Wymienia etapy tworzenia wywiadu
- Zaproszenie/ Ogłoszenie
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- jego praca jest bezbłędna
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- w pracy uwzględniono wszystkie elementy zaproszenia/ogłoszenia (kto, kogo/komu, na co zaprasza/ co ogłasza, data, godzina, miejsce)
- uwzględniono wszystkie elementy polecenia
- dopuszczalny jeden błąd (język, ortografia, interpunkcja)
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- popełnił nie więcej niż dwa błędy (język, ortografia, interpunkcja)
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- nie uwzględnił jednego elementu polecenia (np. podano jeden argument zamiast dwóch lub argument nie jest związany z treścią ogłoszenia)
- popełnił nie więcej niż trzy błędy (język, ortografia, interpunkcja)
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- uwzględnił jedynie 4 elementy zaproszenia/ogłoszenia (kto, kogo/komu, na co zaprasza/ co ogłasza, data, godzina, miejsce).
- nie uwzględnił dwóch pozostałych elementów polecenia (np., podania argumentów)
CV
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- CV jest wzorowe pod względem struktury i formy.
- uwzględnia wszystkie wymagane elementy oraz dodatkowe (np. profil zawodowy, referencje, link do portfolio).
- dokument wygląda profesjonalnie – prawidłowe użycie nagłówków, odstępów, wyróżnień.
- CV mogłoby zostać wykorzystane w realnym procesie rekrutacji.
- brak błędów językowych, ortograficznych i interpunkcyjnych.
- styl jest profesjonalny, spójny i precyzyjny.
- użyto odpowiedniego słownictwa formalnego.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- CV jest pełne, uporządkowane i przejrzyste.
- wszystkie sekcje są poprawnie nazwane i rozmieszczone.
- użyto logicznego, profesjonalnego układu.
- dokument wygląda estetycznie i spójnie.
- tekst jest poprawny językowo, ewentualnie z drobnymi, pojedynczymi uchybieniami.
- styl jest odpowiedni, formalny i zwięzły.
- interpunkcja i ortografia bezbłędne (dopuszczalne dwa błędy).
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- CV jest kompletne – zawiera wszystkie wymagane elementy.
- Układ jest czytelny, zachowany jest porządek i spójność.
- Użyto jednolitego formatowania.
- Nieliczne błędy językowe i interpunkcyjne.
- Styl jest poprawny i częściowo dopasowany do charakteru dokumentu.
- Zdania są proste i logiczne
- Zachowano podstawowe zasady estetyki dokumentu.
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- CV zawiera większość wymaganych sekcji: dane osobowe, wykształcenie, doświadczenie, umiejętności, zainteresowania.
- Kolejność jest logiczna.
- Formatowanie jest w miarę poprawne, ale mogą pojawiać się drobne niespójności.
- Pojawiają się błędy ortograficzne i interpunkcyjne, ale nie zakłócają ogólnego odbioru
- Styl jest w miarę poprawny, choć miejscami mało formalny.
- Niektóre zwroty mogą być nieprecyzyjne.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- CV zawiera podstawowe dane osobowe (imię, nazwisko, kontakt).
- Zawiera przynajmniej dwa inne elementy (np. wykształcenie, doświadczenie, umiejętności).
- Układ dokumentu jest częściowo czytelny, ale chaotyczny.
- Brak konsekwencji w formatowaniu.
- Występują liczne błędy językowe, ortograficzne i interpunkcyjne, utrudniające odbiór treści.
- Styl jest niejednolity, czasem potoczny.
- Sformułowania mogą być niepoprawne lub niezrozumiałe.
List motywacyjny
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- List jest wzorowy – zawiera wszystkie wymagane elementy oraz dodatkowe, np. indywidualne dopasowanie treści do pracodawcy.
- Styl jest przekonujący, profesjonalny i dopracowany.
- Dokument wygląda estetycznie i mógłby być wysłany w realnym procesie rekrutacji.
- Brak błędów językowych, ortograficznych i interpunkcyjnych.
- Styl elegancki, perswazyjny i profesjonalny.
- Użycie poprawnych zwrotów grzecznościowych.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- List jest spójny, czytelny i profesjonalny.
- Wstęp zainteresowuje, rozwinięcie przedstawia argumenty, a zakończenie jest uprzejme i formalne.
- Układ estetyczny, formatowanie poprawne.
- Pojedyncze drobne uchybienia językowe.
- Styl konsekwentnie formalny i odpowiedni.
- Słownictwo precyzyjne.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- List jest kompletny i logicznie uporządkowany.
- Zawiera wszystkie obowiązkowe elementy: miejscowość, datę, dane nadawcy i adresata, zwrot grzecznościowy, podpis.
- Treść jest zrozumiała i rzeczowa.
- Nieliczne błędy językowe.
- Styl poprawny i oficjalny.
- Zdania logiczne, treść spójna.
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- List zawiera większość wymaganych części: nagłówek, dane adresata, wstęp, rozwinięcie, zakończenie.
- Układ jest dość logiczny, ale mogą występować braki w spójności.
- Treść jest zwięzła, ale niezbyt przekonująca.
- Występują błędy, ale treść jest ogólnie zrozumiała.
- Styl częściowo formalny, ale zdarzają się potoczne zwroty.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- List zawiera tylko część wymaganych elementów (np. brak nagłówka, daty lub adresata).
- Treść jest krótka i chaotyczna.
- Nie ma wyraźnego wstępu, rozwinięcia i zakończenia.
- Wiele błędów językowych i ortograficznych utrudniających zrozumienie tekstu.
- Styl potoczny, niepasujący do formy oficjalnej.
Podanie
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:
- Podanie jest wzorowe – wszystkie wymagane elementy i dodatkowe akcenty (np. krótka, uprzejma motywacja prośby).
- Dokument wygląda profesjonalnie i może być wykorzystany w rzeczywistości.
- Brak błędów językowych, ortograficznych i interpunkcyjnych.
- Styl perfekcyjnie dopasowany do formy oficjalnej.
- Użycie eleganckich, poprawnych sformułowań.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:
- Podanie jest logiczne, przejrzyste i formalne.
- Treść jest dopracowana, prośba jasno i grzecznie wyrażona.
- Estetyczne formatowanie dokumentu.
- Brak poważnych błędów.
- Styl konsekwentnie oficjalny i precyzyjny.
- Formuły grzecznościowe użyte prawidłowo.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:
- Podanie jest kompletne – wszystkie elementy są obecne.
- Treść jest rzeczowa i zrozumiała, sformułowano prośbę i uzasadniono ją dwoma rzeczowymi argumentami.
- Układ poprawny, estetyczny.
- Pojedyncze błędy językowe.
- Styl formalny i odpowiedni dla podania.
- Zdania poprawnie skonstruowane.
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:
- Podanie zawiera większość wymaganych elementów: nagłówek, dane nadawcy, adresata, treść, podpis
- Prośba została sformułowana, argumenty są powierzchowne lub pojawia się tylko jeden argument.
- Układ dość czytelny, choć mogą wystąpić błędy w kolejności.
- Kilka błędów, ale treść jest zrozumiała.
- Styl w większości poprawny, choć czasem zbyt swobodny.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
- Podanie jest niepełne, brakuje kluczowych elementów (np. adresata, podpisu, nagłówka).
- Treść jest krótka i niejasna.
- Nie ma wyraźnej prośby.
- Liczne błędy językowe, ortograficzne i interpunkcyjne.
- Styl potoczny, nieformalny.